در ادامه مطلب قبلی () مسئله بعدی واژه امام است.

والی می تواند حکم کند بنابراین حاکم هم هست یعنی به دنبال عنوان «والی» عنوان «حاکم» می آید و حکومت.

امام از ریشه اَمّ یَأمُّ به معنای قصد شده است و والی ممکن است امام باشد یا نباشد چنانچه در قرآن کریم می فرماید:

وَ إِذِ ابْتَلىَ إِبْرَاهِمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنَّىِ جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَ مِن ذُرِّيَّتىِ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِى الظَّالِمِينَ(البقره124)

هنگامی که ابراهیم به کلماتی آزمایش شد و او آن کلمات را تمام کرد یعنی این کلمات در او متجلی شد خداوند فرمود: من تو را برای مردم امام قرار دادم و ابراهیم گفت: و از خاندان من، خدا گفت: عهد من به ظالمان نمی رسد.

عهد در آیه ملاک است یعنی امامت نوعی قرار داد بین خداوند و افراد است و این قرار داد تنها با کسانی بسته می شود که قابلیت تجلی این کلمات و حقایق و اسماء الهی به نحو کامل در او محقق شود، لکن ظالم کسی است که این کلمات در او متجلی نشده است چرا که مؤمنان هم می توانند گناه کار و خطاء کار باشند و در نتیجه قابلیت ارتباط کامل با خداوند را نداشته باشند.

در آیه هم می فرماید: «أنّی جاعلک للناس اماما» که جمله اسمیه است و جمله اسمیه ثبات و تأکید دارد و جنبه حدوثی و جعلی ندارد و به این معناست که حال که کلمات تمام شد من تو را خود به خود امام برای مردم قرار دادم.

در قرآن هم «ائمه عدل» و هم «ائمه کفر» مطرح است، یعنی کسانی که قصد می شوند هم از عادلان می توانند باشند و هم ازکفار و باید از ائمه عدل تبعیت شود در مقابل ائمه کفر بایستید. ائمه پیشوایان و رأس امّت هستند چه بر عدل باشند یا نباشند. رأس و پیشوای هر قومی امام آن قوم است.

در امام عدل به این جهت تبعیت صرف مطرح است زیرا که او به لحاظ تکمیل کلمات و اسامی ارتباط کامل با خداوند یافته است و باید از او به طور کامل تبعیت شود چنانچه باید در مقابل ائمه کفر ایستاد. (در ادله و ادعیه مشاهده می شود این اصطلاحات به کار رفته است.)

ابراهیم حتّی برای پیامبران بعدی به عنوان امام مطرح شده است چرا که تمام کلمات و اسماء و حقایق الهی را دارا است. حتی حضرت محمد(ص) حج خود را حج ابراهیمی می داند.

مقام امامت به نوعی بالاتر از «ولیّ» است و امام فوق «ولیّ» است چرا که المؤمنون اولیّاء امّا بعضی از «اولیّاء» امام نیستند و امام گرچه «ولیّ» است امّا اشراف بر مؤمنان و اولیّاء دارد.

 

پایان

مهدی طحانی

۲۸ صفر الخیر ۱۴۳۹

اوقات شرعی


جمعه , ۲۴ آذر ۱۳۹۶
29 ربيع الأول 1439
15 December 2017

ورود به حساب کاربری

پربازدیدترین مطالب